Ci é pa pordërt le Nadé?

Data

25 de dezember 2025

Galaria retrac

Grandeza scritura

riduci dimensione font aumenta la dimensione del font

Social

FacebookTwitterGoogle Bookmarks
Na storia da Nadé de Elias Frontull
Al é püch dan Nadé y te scora él mitans y mituns che s’arjigna ca cun ligrëza ala bela festa. Chësc ann s’á la maestra ponsé da mëte a jí n proiet particolar, cun le tema: "Ci é pa pordërt Nadé?" I scolars é insciö inviá da jí te grups a ti fá chësta domanda a deplü porsones. Ince Timo y Lisa é pa chisc y ai se mët adöm. 




Denanco pié ia ti cunta la maestra la storia da Nadé, de n möt che nasc te na stala frëida y vëgn scialdé da n müsc y da n bo. Chësc möt, Gejú, che fej plü tert tan de mirachi, che ti porta ala jënt amur y speranza, nasc te na püra stala scëmpla y al é i famëis che vá a le ciafé. "Ponsede mo al messaje dla storia da Nadé", dij la maestra, "al ne nasc nia desco n re te n palaz, tl luxus. Ma bele chësc basta por capí de ci che ara se trata pordërt da Nadé." Les mitans y i mituns dess ciafé fora co che chësc messaje vëgn capí aldedaincö.

Impröma damana Lisa y Timo sü compagns sön plaza de scora ci che Nadé é por ëi. "Por me él Nadé canche al é tröööc poc y de beles scincundes sot le lëgn!", dij Stefan. "Y por me él Nadé canche mia ciasa é infornida cun löms de vigni corú y cun lametes che lomina", dij Noemi. 
"Mo chësc á püch da fá cun la storia da Nadé che la maestra s’á cunté", se baia Lisa y Timo. "Baldi él ince tröc mituns che n’á nia tan de fortüna desco nos, che vir tla meseria, che patësc a gauja de na maratia o che mëss s’un sciampé dala vera. De dötes les cosses che nos un, cinamai les plü piceres, che é por nos gonot normal, pói ëi ma somié".

Do scora se mëti sön tru cuntra ciasa y passa dlungia n auto di stödafüch, che é chit dan na ciasa. Ai damana n stödafüch ci che al é sozedü. "Valgügn s’á desmentié da destodé la ciandëra sön la gherlanda d’Advënt. La ciandëra é vardüda jö y á impié la tovaia. Por fortüna s’un ái anadé y ai s’á atira cherdé. I sun dagnora contënt canche nos stödafüch podun daidé y evité che al sozedes desgrazies, nia ma sëgn tl tëmp da Nadé!", dij le stödafüch. 
“Volontariat. Daidé le proscim zënza ciafé zoruch valch. Chësc á dessigü val’ da fá cun la storia da Nadé!", constatëia i mituns. Mo ai ó ciamó damané inant.

A ciasa damana Lisa süa lâ: "Lâ, ci é pa por te Nadé?" La lâ s’la rí n püch y dij: "Nadé é por me la festa dles pices cosses scëmples, ince sce al pe che tröc s’ais desmentié chësc aldedaincö. Les porsones ó avëi tres deplü y döt mëss ester perfet, y ai se desmentia gonot che ai á pordërt bele döt ci che ai adora: na ciasa, na familia, compagns, la sanité y tröpes d’atres cosses".
Canche i ê picera n’ânse nia tröp, mo i un imparé da gní fora cun ci che i ân." Lisa ponsa n pü’ do, spo damanera süa lâ: "Co festejâse pa spo le Nadé sce i âse püch? Ciafâste na scincunda da Nadé?” 
"Sambëgn!", dij la lâ. Y sü edli mët man da slominé. "Canche i gnôn a ciasa do Madoines, vardôl te stüa n gröm de ciandëres. Le füch graciâ te mogun y sön mësa êl n Pice Bambin de cera che se ciarâ cun na bela cira. Dlungia êl valgünes scincundes, fates ia dër scëmples. I me recordi che n iade ái ciafé n te bel corú de lëgn."
"Ma un?", damana Lisa plëna de morvëia. "Io, ma un. Mo i â na gran ligrëza, ciodí che i m’al dejidrâ bele dadî. Sëgn podôi finalmënter scrí y depënje te scora cun n bel corú de lëgn." 

Lisa mëss ciamó dî ponsé ales parores dla lâ. Cun ci ligrëza che ara ti cuntâ döt y desche so müs slominâ. Al ê da odëi che an n’adora veramënter nia tröp por ester contënc. Y al ti toma indô ite le möt nasciü te na stala. 
Le de do vá Lisa y Timo deboriada te cité. Ince ëi ó cumpré n per de scincundes. Y spo ói bëgn ince ciamó anuzé l’ocajiun da damané d’atres porsones ci che Nadé é por ëres. Anfat olache ai vá, indlunch él plëgn de jënt: valgügn roda fora por le marcé da Nadé, d’atri é chic dan les vidrines dles botëghes. An alda na musiga sentimentala y döt é ilominé cun löms da corusc. I dui amisc vá tl gran magazin jö a pe dla strada. Ai vá ite te na botëga, mo ai stënta da se ciafé na scincunda, ciodí che al é tan de patüc. Porchël damanai le boteghier do aiüt y al ti dá de bogn consëis y i dëida chirí fora scincundes che vá bun. 
Tratan che al ti fej ia i poc él Lisa che ti baia: "Pói ves damané valch? Ci é pa pordërt Nadé por os?" Le boteghier ti ciara a intrami cun morvëia, spo s’la riel n pü’ y dij: "Nadé? Nadé é por me laur, vëne y davagné tan che ara vá. Sce le cliënt é contënt, spo le sunse ince iö!" 

Lisa y Timo vá fora de botëga, contënc che ai s’á ciafé val’ da scinché, mo ince surapinsier. Te n n iade vëigai cun d’atri edli dötes chës vidrines, les decoraziuns, les ilominaziuns y les porsones cun tasces plënes de poc. 
Ai ponsa do: "Nadé é bëgn pordërt trep deplü co ma scincundes y decoraziuns!"
"Co fossera pa sc’i ti mostrasson al boteghier ci che Nadé é veramënter?", dij Lisa, y ai vá ciamó n iade zoruch te botëga. "S’ëise desmentié valch?", damana le boteghier zënza s’oje, deperpo ch’al romëna ite patüc tles scafes. Lisa tol n pice agno de Fimo fora de so rucsoch, che ara á pastelné a scora. L’agno tin n pice cör te sües mans y s’la rí. "Chësc é por os, i l’á fat a man, magari se portel n pü’ de ligrëza y serenité te chësc tëmp da cajin." Le boteghier ti ciara ai dui mituns cun comoziun, spo s’la riel y ti dij dilan. Chësc pice sëgn che dij fora tan tröp l’á efetivamënter toché y fat ponsé do. 

Intratan él gnü scür y al á metü man da noëi. Sön tru cuntra ciasa incuntai ciamó n ël zënzatët, imbacolé ia te na deca, senté ia por tera. An conësc che al ti jera, ciodí che al se sfrëia les mans. Timo ponsa n momënt, spo tolel fora de rucsoch n per de manëces che al á cumpré y che al orô pordërt ti scinché a so pere. Al ti les dá al zënzatët. L’ël ti ciara a Timo cun morvëia, spo brancel bel plan do les manëces y s’les vist. Sön so müs nascel n sorí. Al ti ciara cun reconescënza ai dui mituns: "Desche an vëiga esistel davëi angeli", dijel, y na legherma ti rogor jö por le müs. 
Timo y Lisa salüda l’ël zënzatët y vá inant. "Sëgn unse fat val’ de bun.", dij Lisa. "I ti un scinché a na porsona cialt y ligrëza, desco n iade le müsc y le bo al Pice Bambin."

Le de do a scora damana la maestra ci che ai á ciafé fora pa süa inrescida söl Nadé. Canche ara ti toca a Lisa y Timo dijai: "I un damané deplü porsones y i un ciafé fora che al é bëgn düc che á ion le Nadé, mo che al n’ó nia dí por düc le medemo: por valgügn é les scincundes plü importantes, d’atri chir n’atmosfera particolara y por d’atri bastel n pice sëgn scëmpl, na buna opera." 

"Y él sté porsones y esperiënzes che s’á toché particolarmënter o se á fat ponsé?", damana la maestra. "Ches porsones che s’á daidé recordé le Bambin tla ciané!", dij i dui mituns.