La Usc di Ladins

Podëi baié le lingaz dla uma canche ara vá de valuté abilités cognitives por identifiché adora assá maraties neurodegeneratives é de gran importanza. Bryan Bertoldi (30 agn) de Badia é laureé te psicologia pro l’Université de Milano-Bicocca y é dötaorela praticant volontar pro le Sorvisc Psicologich dl Ospedal a Balsan. Sciöche laur por stlü jö süa formaziun spezialistica te Neuropsicologia s’ál dé jö cun la locia linguistica tla diagnostica neuropsicologica tres n laur de inrescida.

Sciöche ran dla psicologia se crüzia la neuropsicologia clinica da valuté abilités cognitives che tol ite la memoria, l’atenziun, la planificaziun, la perzeziun visiva y spaziala, le lingaz y d’atri aspec che vëgn analisá ti tests por la valutaziun dles funziuns cognitives. I tests ne vëgn indere nia fac te vigni lingaz, y gonot mancel la verjiun tl lingaz che i paziënc conësc le miú: le lingaz dla uma. Messëi valuté les abilités cognitives dla porsona tres n test te n lingaz cun chël che ara se stënta o che ara ne capësc nia daldöt, é n fatur che pó modifiché le resultat dla valutaziun.

»De chësta problematica m’un ái anadé tres i practicums che i á fat, ince tl ospedal da Bornech, olache al vëgn fat chëstes valutaziuns sön paziënc ladins. Scebëgn che al sides mesi de valutaziun reconesciüs, ne án nia ciamó adaté le test neuropsicologich ales particolarités  linguistiches y culturales de düc i paziënc. Chël oress dí che porsones de na mendranza linguistica, sciöche chëra ladina por ejëmpl, vëgn valutades tres tests te d’atri lingac. Tl ciamp neuropsicologich pó porté chësc a resultac manco avisa y insciö condizioné la diagnostica de maraties cognitives. De chësc vers ói cun mi laur d’inrescida jí n vare inant, portan n contribut cun le adatamënt dl screening tl lingaz ladin y la racoiüda de dac normatifs sön la pert dla popolaziun che baia ladin sciöche pröm lingaz«, cunta Bryan Bertoldi.

L'intervista cun Bryan Bertoldi ciafëise da lí tla ediziun nöia de chësc vëndres, ai 7 de agost!