Gherdeina

media/k2/galleries/26436/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-13_um_19.03.19.jpg
13 de fauré 2024

La Grupa Helios à lità n presidënt nuef

N sada passeda se à la Grupa Helios ancuntà a Urtijëi per la senteda generela. Danter cumëmbri che à lascià do truep ani y la veles dl cunsëi nuef, iel stat truepa mudazions
La presidënta Anna Holzknecht à cialà de reviers a n ann rich de ativiteies y de mudamënc per la lia. Ncuei cumpëida la grupa 16 danter cumëmbres y cumëmbri atifs, danter ciantarins:es y musizisć:tes.

L articul va inant tla edizion atuela de La Usc di Ladins.
media/k2/galleries/26406/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-08_um_17.32.03.jpg
11 de fauré 2024

I PLU-MAC

Legrëza y pascion per la mujiga. La grupa PLU­MAC se prejentea
Elena Brunner (talvier), Carmen Insam (usc, chitara y bas), Marion Insam (usc y chitara) y Jonas To­ masini (bateria) chisc ie i cumëmbri dla grupa PLU­MAC.
I PLU­-MAC ie na grupa de mujiga relativamënter nueva tla valeda. La trëi musizistes y l musizist de Gherdëina à dan valguna enes pudù mëter man cun si streda mujighela, se prejentan l prim iede te chësta cumposizion al publich. Te na ntervista nes conta i doi cumëmbri Jonas y Elena velch deplù n con’ dla grupa y si ...
media/k2/galleries/26409/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-08_um_17.41.40.jpg
10 de fauré 2024

73 zentimetri de nëif

Tëmp y temperatures ntan l mëns de jené te Sëlva, a 1.595 metri de autëza
L mëns de jené de chëst ann ie stat plu ciaut che chël dl ann passà cun doi degreies sot a nul de mesaria (­2,89°C tl 2023), for mo passa doi degreies sëura la mesaria di ultimi cincant’ani. Dejené dl 2005, canche fòvel na mesaria de bën ­7,09°C y de jené dl 2007 mé ­0,68 °C.

L articul de Josef Mussner va inant tla edizion nueva de La Usc di Ladins.
media/k2/galleries/26408/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-08_um_17.37.39.jpg
09 de fauré 2024

La mpurtanza de na bona cunlaurazion

Uni ann vëniel d'inviern fat na gran proa de levina da pert di Judacrëp Gherdëina. Na proa cun suzes y na sajon plëina de ntervënc
I Judacrëp Gherdëina cëla for de se njinië ca l miec che la va per i ntervënc che i muessa fé ntan dut l ann. Nscila vàla nce de fé vel' proa, situazions de desgrazia fates do realisticamënter, a na maniera che i sebe co se deriejer canche l ie pona efetivamënter da judé.

L articul tla edizion nueva de ncuei vënderdi ai 9 de fauré.


Julia Lardschneider
media/k2/galleries/26407/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-08_um_17.34.55.jpg
09 de fauré 2024

L freestyle possa »crëscer« nce sun Plan de Gralba

L Freeride Club Gherdëina, sezion dl Schi Club Gherdëina, à giapà na lerch nueva nce »a cësa« per si scuadra de chi che scumëncia. L presidënt dl club Diego Runggaldier nes conta de chësta ucajion nueva
N mesun de cumpanìa y n sport »de jëuni y per i jëuni«. Chësta ie la definizion che Diego Runggaldier ti dà al sport dl freestyle cun i schi. L jëunn de Santa Cristina ie l pre­ sidënt dl Freeride Club Gherdëina, na sezion dl Schi Club Gherdëina che à urmei passa doi dejeneies de storia y che se dà ju cun chësta disciplina spezifica. Sauc y acrobazies cun i schi, ulache la valeda de Gher­ dëina à bën pudù se tò pea vel’ sudesfazion nce a livel nternaziunel ti ani, ...
media/k2/galleries/26405/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-08_um_17.14.39.jpg
08 de fauré 2024

»N luech per se n sté bën«

Ti on fat na ntervista ala presidënta nueva dla Lia Mostra d'Ert­Circolo Julia Prugger y al presidënt da dant Mirko Insam. Na dumanda che ti on fat à tramedoi: cie ie pa perdrët la Lia Mostra d'Ert?
Julia Prugger à 25 ani, la ie chersciuda su a Bulsan, ulache la à fat l Lizeum d’Ert Walter von der Vogelweide, dan jì a studië tl’academia a Anversa tl Belje per studië stampa artistica. Si oma ie na badiota, la lëura tl ciamp soziel y ie la sor dl artist renumà Lois Anvidalfarei. Si pere ie graficher, chersciù su a Bulsan, ma vën da na familia de ert de Gherdëina coche chëla Prugger. Do l’academia à Julia laurà a Maran y pona te Gherdëina. Śën stàla perchël da zirca doi ani ...
media/k2/galleries/26392/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-08_um_11.09.59.jpg
08 de fauré 2024

La scola mesana de Urtijëi bala n mascra per l mer

«Ncuei Juebia Grassa», coche scumëncia la ciantia, iel sambën da udëi d'uni sort de mascres te duta la valeda. La scola mesana de Urtijëi se à bele lascià udëi cun na performance sun Plaza de San Durich
Mascres dutes cun na tematica zentrela: l mer. Y cun chël tàchel sambën adum diretamënter l ambient, l truep refudam va a finé ti meres. N spetacul, n bal, per ti dé l bënunì a chësta Juebia Grassa, che à sambën mo da pité duta la defiledes tradiziuneles dla mascres tres dui trëi i luesc de Gherdëina.

Vel' fotografia de duta la defiledes sarà da udëi tla edizion de La Usc dl'ena che vën.

Bruno Maruca
media/k2/galleries/26379/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-07_um_15.56.05.jpg
07 de fauré 2024

Na Club Card per ti vester ala vita cëra te Gherdëina

De plu persones se fej pensieres de co che la possa jì inant cun i priejes che ie, dantaldut do la pandemia, jic su tla stëiles. Gherdëina ie n luech damandà, duc ulëssa sté te chësc paravis, ma nia duc ne possa plu se l permëter. La va de crì soluzions, nce i respunsabli dl turism uel dé n sëni, cun la Val Gardena Club Card uelen ti unì ancontra ala jënt da tlo y nce al personal che lëura tl turism. La paroles di trëi ambolc
Laneiemoniataninant,n scumencerà ai prim de mei, aldò di respunsabli iel mo da stlarì vel’ piculëza, da fé mo vel’ lëur dan pudëi pité i miëur priejes ala jënt da tlo y al personal che lëura te Gherdëina. Canche la sarà tan inant spiegherons nce l aspet tecnich dla Val Gardena Club Card – coche per ejëmpl la ativazion – y ti dajeron nce la lerch ai respunsabli dl turism y ai cumëmbri che pieta chisc priejes lascei do. Ntant ti dajons la lerch ai trëi ambolc per audì si minonga, ...
media/k2/galleries/26378/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-07_um_15.48.44.jpg
07 de fauré 2024

Na vita per la furmazion ladina

Elisabeth Baur ie jita n pension. La nes à cuntà de si cariera tla scoles y scolines ladines: ani de lëur plëns de ndesfides positives y sudesfazions
L'ispetëura dla scolines ladines Elisabeth Baur ie jita n pension. Do cater ani y mez de lëur tl Ispetorat y Direzion dla scolines ladines àla cialà de reviers,deberieda cun La Usc, a si ani passei, te chëi che la ie nce stata nsenianta y diretëura. Baur ie perdrët na pustera, che à studià farmazia a Bologna, che ie »dut zeche de auter«, de coche la dij, »che chël che é fat daldò. L ie mpo da dì che ntan l stude éi nsenià tla scola mesana de Burnech. Tl 1980 sons ruveda te Gherdëina, ulache é ...
media/k2/galleries/26376/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-06_um_19.23.49.jpg
06 de fauré 2024

Trënt’ani de scultures de nëif

Coche da tradizion: na grupa de artisć de Gherdëina ie jic a Ischgl per ziplé scultures tla nëif. La tematica de chëst ann ie stata l mond dl juech Lego
A Ischgl tl'Austria vëniel uni ann metù a jì n cuncors de scultures de nëif che à inuem »Formes tl Blanch«, chëst ann iel unì fat per l 30ejim iede.Dai8nchinai12dejenéseà ancuntà diesc pèr de artisć per ti dé vita a si vijions artistiches pra scultures che à arjont nchin a cater metri de autëza. Y mo velch de speziel: la scultures ie nce da cumpré te na forma de ert crypto – digitela – coche NFT (»non fungible token«, ndr.) che ie n cuntrat che zertifichea la puscion dl lëur ...
media/k2/galleries/26375/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-06_um_19.21.37.jpg
06 de fauré 2024

Urthaler saluda Moroder coche presidënt nuef

L ie unì lità l Cunsëi de Furmazion de Urtijëi. Pauli Moroder à sëurantëut la ncëria da presidënt. Da liejer iel si paroles y nce chëles dla presidënta da dant Claudia Urthaler
Permez a coche n fej te Sëlva y a Santa Cristina, ulache l vën metù a jì manifestazions tres l Cunsëi de Furmazion, ti pieta chël de Urtijëi l sustëni finanziel ala lies che fej atività furmativa. La lia tët ie l Servisc Furmazion Gherdëina, che ti juda ai cunsëies per chël che reverda la buorcazia y cuordinea nce la cunlau­ razion danter i cunsëies. Uni trëi mënsc se urta i presidënc di trëi cunsëies per capì cie che n possa fé a livel de valeda – coche per ejëmpl ...
media/k2/galleries/26366/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-02_um_19.04.17.jpg
03 de fauré 2024

Diesc ani per i Hosianna

Doi ciantarines y n sunadëur dla band di Hosianna à pudù pië do na uneranza pra la senteda generela dl'ena passeda. Na pitla lia che à abù truep mudamënc l ann passà
N sada passeda se à ancuntà i cumëmbri y cumëmbres di Hosianna, lia de mujiga de jëuni y jëunes de Sëlva, metuda adum da nuef cian­ tarines y cater sunadëures tla band. La presidënta Julia Lardschneider à rujenà de n 2023 »rich de atività, mudamënc y ndesfides positives«. La grupà à ciantà pra vel' mëssa y noza, pra l marcià da Nadel de Sëlva y pra doi cunzerc da d'instà: un te Fascia a Poza y l auter pra l Jëuni Rocking Sëlva sun Plaza de Chemun dl luech plu inite dla ...
media/k2/galleries/26362/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-02_um_10.50.07.jpg
02 de fauré 2024

»Dan se tò pea l savëi te fòssa, iel bën miec a ti l scinché a zachei«

L presidënt dla lia La Vëta Aron Demetz: »Chësta lia uel ti dé inò valor a nosc mestier«. L'atività ie metuda adum da cursc y proiec. Leprò iel mo la ulentà de lauré a na sort de merca ufiziela che posse prejenté y reprejenté l artejanat artistich de Gherdëina ora per l mond
La frasa che pudëis liejer coche titul de chësc articul ie stata una dla plu senificatives che l presidënt dla lia La Vëta Aron Demetz à partì cun la jënt unida ala senteda generela de n juebia passeda.
L’atività dla lia La Vëta ie dantaldut chëla de ti pité mesuns a mutons y mutans per pudëi demsustré y svilupé inant si criatività. Pra la senteda generela àn sotrissà che l ie nce na gran pert dla generazions jëunes chenepossaoneuelniafésporto mujiga, ma che chier zeche ...
media/k2/galleries/26353/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-01_um_18.20.44.jpg
01 de fauré 2024

57 ntervënc per la grupa de Santa Cristina

I Destudafuech dl luech amez ala valeda cëla de reviers al ann passà. Dodesc ntervënc plu che tl 2022, vint plu che tl 2021
N vënderdi dan otodì à la grupa di Destudafuech de Santa Cristina tenì si reunion generela. Per chësta ucajion à l cumandant Lukas Goller pudù saludé i ghesć d’unëur, coche l ambolt dl luech y tl medem mumënt ispetëur de raion de Gherdëina Christoph Senoner, l ispetëur de raion de Bulsan Oswald Stanger, l caposezion dla Crëusc Blancia de Gherdëina Georg Windegger, i presidënc y raprejentanc dl’autra lies dl luech y nia per ultim la cumëmbres y i cumëmbri atifs y d’unëur.
A ti ...
media/k2/galleries/26352/thumbs/Bildschirmfoto_2024-02-01_um_18.16.55.jpg
01 de fauré 2024

L ladin nce tl’autra materies: ITE Raetia piunier

L ie l prim ann de scola te chël che l vën tëut ca l ladin nce tl'autra materies te chësta scola, che ie la prima a livel ladin che à fat chësc var inant. Co ie pa stac i prim mënsc? La Usc à rujenà cun l nseniant y prumotëur David Lardschneider y cun l diretëur dl ITE Bernhard Flatscher
Chisc prim mënsc de scola ie per i sculeies y la sculées dl Istitut Tecnich Economich stac mpue autramënter permez ai ani dant. L ie na nuvità: l ladin ne vën nia mé nsenià ntan l’ëura de ladin, ma nce te duta l’autra materies. Tla scoles autes de duta la Talia vën chësc bele fat suvënz cun l nglëisc. Te vel’ lezion de d’autra materies vëniel spiegà y fat tres cuntenuc nce te chëla rujeneda. Nce tlo da nëus, ma per ladin ne n’iela nia nscila. Almanco nia dan l ann de scola ...
media/k2/galleries/26306/thumbs/Bildschirmfoto_2024-01-26_um_18.24.53.jpg
28 de jené 2024

Mez secul de atività pra l Cor y l’Urchestra de dlieja de Urtijëi

Uneranzes – y una scialdi speziela – y veles de cunsëi pra la senteda generela dl Cor y dl'Urchestra de dlieja de Urtijëi
N dumënia de dan doi enes à l Cor y l’Urchestra de dlieja de Urtijëi tenì si senteda generela tradiziunela, cun la veles dl cunsëi nuef. Do i saluc di seurastanc Margit Peristi y Viktor Canins y l benunì a duta la jënt prejënta, iesen riesc passei a liejer dant l’atività dl ann passà, che à udù truepa ativiteies fates deberieda.

L articul va inant tla edizion atuela de La Usc di Ladins.
media/k2/galleries/26305/thumbs/Bildschirmfoto_2024-01-26_um_18.23.31.jpg
27 de jené 2024

»La mujiga ie n privilegh«

N vënderdi ai 12 de jené àn tenì la reunion generela. Sun l orden dl di fòvel chëst ann danter l auter nce la veles per l cunsëi nuef
La sëurastanta Doris Bergmeister à giaurì la sëira saludan duta la jënt prejënta. A inuem de dut l diretif àla rengrazià de cuer duc i ciantarins y la ciantarines che dà ca si tëmp liede per unì ala proes ntan dut l ann cun lezitënza y se damanda inant de tenì adum per lauré cun legrëza y mpëni.

L articul tla edizion nueva de La Usc di Ladins.
media/k2/galleries/26303/thumbs/Bildschirmfoto_2024-01-26_um_17.22.25.jpg
26 de jené 2024

Giorgio Moroder »iconich« nce tla mujiga rap taliana

L ne n'ie nia l prim iede che la lijënda dla disco music vën numineda te na ciantia taliana. Chëst iede ie Hansjörg da Scurcià da abiné tl test de na ciantia de una dla grupes de rap talian plu mpurtantes dla storia naziunela de chësc genre de mujiga
Ai 26 de auril dl 1940 ie nasciù a Urtijëi Hansjörg da Scurcià. Ti ani setanta y otanta àl arjont – cunesciù coche Giorgio Moroder – l suzes mundiel cun si produzions inuviatives de disco music, dantaldut per coche l se à nuzà dl synthesizer. Danter i truep pesć iel ruvà a vëncer l Oscar, y chël bën trëi iedesc: tl 1979 per la miëura culona sonora cun l film »Fuga di Mezzanotte«, tl 1984 per »Flashdance... What a Felling« per la miëura ciantia, coche nce tl 1987 per »Take my ...
media/k2/galleries/26299/thumbs/Bildschirmfoto_2024-01-26_um_09.34.10.jpg
26 de jené 2024

Santa Cristina: na curiera ie ite te na butëiga

Ncuei vënderdi danmesdì iel suzedù a Santa Cristina: na curiera ie ite tla butëiga Intersport pra l Hotel Dosses, cun la pert dovia dl veicul che à rot ite la vedrina. Da coche repurtea stol.it «iel aldò de prima nfurmazions suzedù che la prems a man dla curiera ueta à dat do y nsci iela ju n valgun metri», cun la pert dovia, «nchin che la ie ite tla vedrina y ie resteda fërma». La butëiga fova mo śareda, y nsci ne se à deguni fat mel
La Usc à cuntatà l cumandandt di Destudafuech de Santa Cristina, Lukas Goller, che nes à cuntà che ntant ne sàn mo nia sce l sibe stat n problem tecnich dla curiera o sce l sciafer ebe fat zeche. «Ma per nëus ne fova chësc nia mpurtant. Nëus on śarà la streda, rumà su y metù n segurëza», nscila Goller

Bruno Maruca
media/k2/galleries/26290/thumbs/Bildschirmfoto_2024-01-26_um_11.31.09.jpg
25 de jené 2024

Desgrazia: Erna Perathoner de Urtijëi morta sun Mont de Sëuc

Erna Perathoner, 82 ani, de Uritjëi, ie morta ncuei juebia danmesdì sun Mont de Sëuc, do che la ie tumeda ju per set metri dal lift Goldknopf. Ativa tl ulentariat, fòvela presidënta dla lia San Vinzënt de Urtijëi. N'autra ëila, nce ëila de Gherdëina, 68 ani, ie resteda ferida y ie unida meneda te spedel. L ntervënt à fat l Aiut Alpin cun l Pelikan 2. L ie nce ruvà l sucors alpin y i Carabinieres. La Procura de Bulsan ie tl lëur de nriescer. Peranche giaperon nfurmazions sëuraprò da pert dla ...
Bruno Maruca